Artykuły, teksty, opracowania

Prawa osób transseksualnych. Rozwiązania modelowe a sytuacja w Polsce.


Tożsamość płciowa - zagadnienia medyczne, społeczne i prawne [Wiktor Dynarski, Anna Grodzka, Lalka Podobińska]

Od Redaktora

 Niniejsza książka powstała z inicjatywy środowiska osób transseksualnych z Fundacji Trans-Fuzja, dzięki wsparciu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, Zakładu Praw Człowieka Uniwersytetu Warszawskiego, a także organizacji Trust for Central and Eastern Europe. Jej celem jest zwrócenie uwagi szerokiego kręgu czytelników na problemy prawne osób transseksualnych w Europie i w Polsce. Problemy te często są nieznane lub marginalizowane, ponieważ dotyczą grupy naprawdę nielicznej, należącej do mniejszości w ramach kategorii LGBT.

Książka podejmuje próbę zainicjowania debaty społecznej na temat praw osób transseksualnych w Polsce, w której ważny głos należy do przedstawicieli zawodów prawniczych oraz medycznych, a także dziennikarzy kształtujących obraz osób transseksualnych w świadomości społecznej. Książka poświęcona została analizie regulacji prawnych, a przede wszystkim orzecznictwa sądów międzynarodowych oraz krajowych dotyczącego kwestii tożsamości płciowej. Z porównania sytuacji prawnej osób transseksualnych w różnych krajach wynika bowiem, że to właśnie sądy są głównym inicjatorem zmian prawa, a rola organów ustawodawczych jest jedynie wtórna. Niewątpliwie jednak istnieje konieczność kompleksowego uregulowania statusu prawnego osób transseksualnych, na różnych etapach procesu adaptacji ich płci w sensie prawnym, społecznym czy fizycznym do płci odczuwanej, psychicznej.

Podstawowym walorem tej publikacji jest bogaty materiał źródłowy, zawierający niedostępne w polskich bazach orzeczeń tłumaczenia wyroków europejskich trybunałów, a także kluczowe orzeczenia Sądu Najwyższego i precedensowy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z grudnia 2009 r. Szczególna trudność w przygotowaniu niniejszego zbioru polegała na ujednoliceniu terminologii prawnej i medycznej dotyczącej transseksualizmu. Problemem było przede wszystkim zdefiniowanie grupy osób, których prawa – bądź ich brak – są przedmiotem naszej analizy. Ze względu na fakt, że w polskiej literaturze częściej spotyka się określenie „osoba transseksualna” niż „osoba transgenderowa”, przyjęliśmy to określenie również na potrzeby tej publikacji. Jednocześnie dla lepszego zrozumienia tematu przygotowany został glosariusz, w którym wyjaśniono podstawowe pojęcia związane ze zjawiskiem transseksualizmu. Względy praktyczne tłumaczą też fakt zamiennego stosowania wyrażeń „korekta płci” i „zmiana płci”, choć głębsza znajomość problemów osób transseksualnych wymaga stosowania raczej tego pierwszego sformułowania.

   dr Anna Śledzińska-Simon


Tożsamość płciowa – zagadnienia medyczne, społeczne i prawne

 

I. Czym jest transseksualizm?

Tożsamość płciowa to „głęboko odczuwane wewnętrzne i indywidualne doświadczenie płci społecznej” . Większość ludzi doświadcza swojej tożsamości płciowej zgodnie ze swoją płcią metrykalną, jednak tożsamość płciowa może „nie odpowiadać płci określonej przy urodzeniu, włączając w to osobiste odczucie własnej cielesności (które może prowadzić do modyfikacji wyglądu zewnętrznego lub biologicznych funkcji metodami medycznymi, chirurgicznymi lub innymi) i inne formy wyrażania własnej płciowości przez ubiór, mowę czy maniery” . Wtedy mamy do czynienia ze zjawiskiem określanym jako transpłciowość, a w swej radykalnej postaci jako transseksualizm. […]

 

II. Czym transseksualizm nie jest?

Jak wspomnieliśmy wyżej, transwestytyzm podwójnej roli nie jest transseksualizmem. Transseksualizm, mimo że podobnie jak transwestytyzm podwójnej roli dotyczy sfery płci, różni się od niego głównie tym, że transseksualistom potrzebna jest pomoc medyczna oraz prawna. […]

 

III. Kiedy transseksualizm przestaje być udręką?

Według obecnego stanu wiedzy jedyną skuteczną i nieokaleczającą psychicznie metodą leczenia transseksualizmu jest taka korekta fizycznych cech płciowych i wizerunku (tożsamości społecznej) osoby transseksualnej, która przywróci jej samoakceptację w zakresie posiadanych cech płciowych oraz w obszarze życia społecznego, czyli zapewni pożądaną płciową tożsamość społeczną. […]

 

IV. Sytuacja osób transseksualnych w Polsce – paradoksy i dyskryminacja

1. Transseksualiści – ludzie poza systemem prawa

Jednym z najpoważniejszych problemów dotyczącym transseksualizmu w Polsce jest brak kompleksowej regulacji statusu prawnego osób przed, po i w trakcie zmiany płci. […]

   A. Tożsamość osób w trakcie zmiany płci

   B. Kryteria lekarskie i sądowe wymagane w procedurze zmiany płci

   C. Problemy transseksualistów po korekcie płci metrykalnej

2. Transseksualizm – niechciana choroba systemu ochrony zdrowia

Uleczenie transseksualizmu to przywrócenie równowagi i harmonii między własną cielesnością a tożsamością społeczną i psychiczną. Dla uzyskania pełni zdrowia transseksualista potrzebuje przede wszystkim stworzyć swój wiarygodny wizerunek społeczny w odczuwanej roli płciowej. Równie ważne dla transseksualisty jest także przywrócenie zdolności nawiązywania i utrzymania oczekiwanych relacji uczuciowych, erotycznych oraz satysfakcjonującego pożycia seksualnego. […]

 

V. Postulat regulacji prawnej problemu transseksualizmu – uznanie praw człowieka i rzeczywistości społecznej

We wstępie do Zasad Yogyakarty czytamy: „Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi w godności i prawach. Wszystkie prawa człowieka są powszechne, współzależne, niepodzielne i wzajemnie na siebie oddziaływają. Orientacja seksualna i tożsamość płciowa są integralną częścią godności i człowieczeństwa każdej istoty ludzkiej i nie mogą być przyczyną dyskryminacji albo nadużyć”. […]

 

[…] Jesteśmy przekonani, że w polskim społeczeństwie, coraz bardziej rozwiniętym pod względem cywilizacyjnym i politycznym, przyszedł czas na przyjęcie do wiadomości, jaka jest rzeczywistość. Transpłciowość i transseksualizm istnieją! Dotyczą one nielicznej grupy ludzi stanowiących mniejszość społeczeństwa, jednak nie jest dopuszczalne odmawianie im prawa do określenia własnej tożsamości płciowej czy sposobów jej wyrażania. Natomiast odmowa leczenia w ramach ubezpieczenia społecznego jest w naszym odczuciu naruszeniem art. 68 i 32 Konstytucji RP. Wierzymy, że dzięki działalności wielu organizacji pozarządowych w Polsce oraz przykładowi, jakiego dostarcza nam praktyka wielu postępowych państw europejskich, sytuacja ta niebawem ulegnie poprawie. Może na to wpłynąć działalność w celu poszerzania świadomości społecznej na temat praw człowieka, w tym problemu transpłciowości, ale przede wszystkim wprowadzenie właściwych regulacji prawnych. Procedurę zmiany płci i powiązanych z tym skutków prawnych, podobnie jak jest w wielu państwach europejskich, powinna regulować odpowiednia ustawa. Wierzymy, że ustawa taka wyjdzie naprzeciw zastanej rzeczywistości i rzetelnej wiedzy na temat transseksualizmu i jego leczenia. Wierzymy także, że poza skutkiem bezpośrednim – odpowiednimi przepisami – jej obecność skutkować będzie poprawą stanu świadomości społecznej. Kształtować będzie tolerancję i akceptację społeczną dla ludzkiej odmienności oraz przyczyni się do rozwoju, standaryzacji i poprawy sposobu udzielania pomocy medycznej transseksualistom.

 

   Wiktor Dynarski, Anna Grodzka, Lalka Podobińska

 


wydawnictwo: Wolters Kluwer Polska, wydanie 1, 2010

 

księgarnia internetowa:  profinfo.pl



edzamieszczono: 2011.01.31

szukaj

menu

najnowsze teksty

najnowsze posty

linki sponsorowane

możesz pomóc

Zapisz się do grupy mailowej

publikacje

wspierają nas

polecane

twoja transKARTA

kalendarium

! Oddziały i grupy Trans-Fuzji

! spotkania indywidualne

# pomoc psychologiczna

dla osób transpłciowych:
- w Krakowie
- w Poznaniu
- w Trójmieście
- w Warszawie
- we Wrocławiu

* pomoc prawna

myśli i cytaty

Życie jest za krótkie, aby być niewolnikiem ludzkich oczekiwań. Nie warto powstrzymać się od działań z obawy przed krytyką innych.
Antony Hegarty

Trans-Fuzja w necie

transgenderyzm

Można rozumieć jako praktykę przekraczania norm związanych z płcią. W takim ujęciu osoba transgenderowa to ktoś, kogo prezentacja płciowości przynajmniej czasami jest odmienna od oczekiwań kultury, w jakiej ta osoba żyje.

transpłciowość

Różnymi wariantami transpłciowości są:

transwestytyzm

Tego się nie leczy, można tylko zaakceptować. Lekarz, który będzie utrzymywał, że Cię z tego wyleczy, nie wie o czym mówi. Leczyć można tylko fetyszyzm transwestytyczny.

należymy do

generowano:
0.2793 s
  kontakt@transfuzja.org użwamy cookies »  
fundacja na rzecz osób transpłciowych
 
login

hasło

zapomniane hasłozarejestrujzaloguj