Artykuły, teksty, opracowania

Transfobia - co to jest?


Transfobia (lub rzadziej: transuprzedzenia i transmizogynia - te ostatnie odnoszące się do transfobii wobec transkobiet TS m/k) oznacza dyskryminację osób transpłciowych (transseksualnych, transwestytycznych, transgenderowych) (por. fobia). Celowa bądź nie, transfobia może mieć poważne konsekwencje dla osób będących jej obiektem. Wiele osób trans doświadcza również homofobii ze strony osób błędnie traktujących medycznie rozpoznane zaburzenia tożsamości płciowej jako formę homoseksualizmu.

Dyskryminujące lub nietolerancyjne zachowania wobec osób transpłciowych mogą polegać na: molestowaniu, napaści lub morderstwie. Bezpośrednie formy nietolerancji mogą się przejawiać również bez udziału przemocy. Pośrednia dyskryminacja może polegać m.in. na odmowie zapewnienia osobom transpłciowym takiego samego traktowania jak osobom nie-transgenderowym.

Atak na osobę trans to praktyka polegająca na wybraniu kogoś za cel ataku z powodu transpłciowości danej osoby i jest formą transfobii. W odróżnieniu od ataków na osoby homoseksualne, polega na zaatakowaniu kogoś z powodu jego/jej tożsamości płciowej a nie z powodu orientacji psychoseksualnej. Wg niektórych opinii, mówienie o osobie transpłciowej, że stała się ofiarą z powodu wzięcia ją za osobę homoseksualną, neguje jej tożsamość i prawdę o tym, co jej się stało.

Zawartość
1. Przykłady
1.1 Trudności napotykane przez osoby transpłciowe
1.2 Transfobia w opiece zdrowotnej
1.3 Transfobia w zatrudnieniu
2. Transuprzedzenia
3. Transfobia w społeczności lesbijek, gejów i osób biseksualnych

1. Przykłady

Istnieje wiele odnotowanych przykładów transfobii w wielu formach i przejawach w społeczeństwie. Niektóre przypadki wyraźnie zawierają przemoc i skrajną złą wolę, zaś istotą innych jest niewiele więcej niż brak zrozumienia zjawiska, niekiedy połączone z podświadomymi uprzedzeniami, wynikłymi z przekonań religijnych lub społecznych.

1.1 Trudności napotykane przez osoby transpłciowe

Niekiedy schroniska dla bezdomnych stosują procedury mające negatywny wpływ na transkobiety, np. odmawiając im wstępu na oddziały kobiece i zmuszając do spania i kąpieli w obecności mężczyzn. Sytuacja ta niekiedy się jednak zmienia. Przykładowo, 8 lutego 2006 roku Departament Opieki nad Bezdomnymi miasta Nowy Jork ogłosił rewizję swej polityki kwaterunkowej z konkretnym celem zakończenia dyskryminacji wobec osób transpłciowych w swych schroniskach.

Niektóre znane sprawy brutalnych przestępstw powiązanych z transfobią: Brandon Teena, Gwen Araujo, Fred Martinez, Nizah Morris i Lauren Harries.

1.2 Transfobia w opiece zdrowotnej

Typowym przykładem jest sprawa Tyry Hunter. Panna Hunter padła ofiarą wypadku samochodowego i gdy ekipa karetki pogotowia odkryła, że jest ona osobą transpłciową, odstąpili od wykonywania czynności ratujących życie. Tyra Hunter zmarła następnie w szpitalu.

Osoby transpłciowe są w dużej mierze zależne od specjalistów z zakresu opieki zdrowotnej, nie tylko w zakresie terapii hormonalnej, ale także pod kątem opieki ogólnej. Często dostępność do odpowiedniej opieki medycznej może być dla osób transpłciowych utrudniona, gdyż transfobiczni (lub nie rozumiejący natury zaburzeń tożsamości płciowej) lekarze pierwszego kontaktu mogą odmówić zaordynowania odpowiedniej terapii. Przykładem takiej sytuacji jest sprawa Roberta Eadsa, transmężczyzny (TS k/m), który zmarł z powodu nowotworu jajników.

1.3 Transfobia w zatrudnieniu

Transfobia może się również ujawniać w miejscu pracy. Czasami transseksualiści tracą pracę, gdy rozpoczynają transformację. Badanie Uniwersytetu Willamette stwierdza, że dyskryminacja jest tak rozpowszechniona, że znalezienie pracy jest praktycznie niemożliwe.

Informacje prasowe z San Francisco Chronicle i Associated Press cytują raport Departamentu Zdrowia Publicznego miasta San Francisco z roku 1999 mówiący o 70 procentowym wskaźniku bezrobocia wśród populacji osób transpłciowych w tym mieście. 18 lutego 1999 roku Departament Zdrowia Publicznego miasta San Franisco opublikował wyniki raportu z przeprowadzonego w 1997 roku sondażu 392 osób transpłciowych m/k i 123 k/m, wskazujący między innymi, że tylko 40 procent osób m/k w okresie poprzednich sześciu miesięcy zarabiało na pełnym lub częściowym etacie. Dla osób k/m wskaźnik ten wynosił 81 procent. Badanie mówiło też, że 46 procent m/k i 57 procent k/m było obiektem dyskryminacji w zatrudnieniu.

W procesie rekrutacyjnym dyskryminacja może być albo jawna, albo ukryta, gdy pracodawcy podają inne rzekome powody odrzucenia kandydatury lub wcale nie informują potencjalnych pracowników o przyczynach ich odrzucenia. Ponadto, gdy pracodawca zwalnia lub w inny sposób dyskryminuje transpłciowego pracownika, może to być przypadek sprawy z "mieszanym motywem", gdzie pracodawca oficjalnie podkreśla oczywiste zaniedbania, kwestie wydajności pracy itp. (np. skrajne spóźnialstwo) zaś milczy w kwestii transfobii.

Dyskryminacja w zatrudnieniu z powodu tożsamości i ekspresji płciowej itp jest nielegalna w coraz większej ilości stanów i miejscowości USA. Taka dyskryminacja może być zakazana albo przez specjalne ustawy (jak ma to miejsce w Kaliforni, Illinois, New Jersey, Maine, Minnesocie, Nowym Meksyku i stanie Waszyngton) albo poprzez zarządzenia miejskie; ponadto obejmują ją precedensy w niektórych innych stanach (np. Massachusetts obejmują precedensy z takich spraw jak Lie vs. Sky Publishing Co. i Jette vs. Honey Farms). Kilka innych stanów zabrania tego rodzaju dyskryminacji do zatrudnienia przez instytucje publiczne. Wielka Brytania wprowadziła ustawy chroniące przed dyskryminacją w zatrudnieniu z powodu tożsamości płciowej. Niekiedy jednakże, pracodawcy dyskryminują swych transpłciowych pracowników pomimo tego rodzaju praw.

Jest co najmniej jednen głośny przypadek orzeczenia sądowego w sprawie związanej z zatrudnieniem niekorzystnego dla osób transpłciowych. W roku 2000 działająca na południu USA sieć sklepów spożywczych Winn-Dixie zwolniła długoletniego pracownika Petera Oilera, pomimo iż wcześniej był on wielokrotnie nagradzany podwyżkami i awansami, po tym gdy kierownictwo dowiedziało się, że żonaty, heteroseksualny kierowca ciężarówki czasami po pracy przebierał się w damskie stroje. Kierownictwo argumentowało, że godzi to w wizerunek firmy Winn-Dixie. Amerykański Związek Wolności Obywatelskich (ACLU) wniósł na rzecz Oilera do sądu sprawę przeciwko Winn-Dixie, jednak sędzia oddalił pozew. Sprawa ta jednak doprowadziła do pikietowania centrali firmy w Jacksonville na Florydzie i jej bojkotu. Jedna, obecnie już nie funkcjonująca, strona internetowa www.shameonwinndixie.org, stwierdziła, że była to "największa w dziejach publiczna demonstracja przeciwko genderowej bigoterii".

Niekiedy osoby transpłciowe stojące w obliczu dyskryminacji w zatrudnieniu podejmują pracę w seks-biznesie aby zarobić na utrzymanie, co wystawia je na dodatkowe ryzyko kłopotów z prawem, w tym aresztowania i postępowania sądowego, przemocy w miejscu pracy i możliwego zarażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak HIV.

2. Transuprzedzenia

Transuprzedzenie to termin podobny do transfobii, odnoszący się do negatywnego wartościowania, stereotypowego postrzegania i dyskryminującego traktowania osób, których wygląd zewnętrzna i/lub identyfikacja nie pokrywa się z bieżącymi społecznymi oczekiwaniami lub typowymi pojęciami płci (genderu).

Transuprzedzenia mogą przejawiać się w formach podobnych do innych uprzedzeń, takich jak homofobia czy uprzedzenia płciowe. Wg Blumenfelda (1992), homofobia funkcjonuje na czterech oddzielnych, acz wzajemnie powiązanych poziomach: osobistym, interpersonalnym, instytucjonalnym i kulturalnym (zwanym też zbiorowym lub społecznym). Założenia Blumenfelda zaadaptowane do kwestii transuprzedzeń, wskazywałyby, że osobiste transuprzedzenia odnoszą się do systemu wartości (uprzedzeń) danej osoby względem osób transpłciowych. Interpersonalne transuprzedzenia byłyby widoczne, gdy osobiste uprzedzenia przerodziłyby się w dyskryminujące zachowanie. Instytucjonalne transuprzedzenia można by zaobserwować w sposobach jakimi instytucje rządowe, biznesowe, religijne, edukacyjne i zawodowe (np. społeczność medyczna) systematycznie dyskryminuje osoby transpłciowe. Ostatecznie, kulturowe transuprzedzenia odnosiłyby się do społecznych mechanizmów poznania wpływających na postawy wobec osób transpłciowych.

3. Transfobia w społeczności lesbijek, gejów i osób biseksualnych

Niektóre osoby w społecznościach LGBT czują niechęć do osób transpłciowych i ich problemów. Przykładowo transkobietom (osobom transpłciowym m/k) odmawia się niekiedy wstępu do miejsc zajmowanych prze kobiety, a podawane uzasadnienia zdradzają pewien stopień transfobii. Przykładowo Kobiecy Festiwal Muzyczny w Michigan wywołał szeroką debatę z powodu ograniczenia możliwości wstępu jedynie do "kobiet-urodzonych-kobietami" (womyn-born-womyn). Kay Brown na stronie Transhistory.net ("Historia Transseksualizmu, Transgenderyzmu i Interseksualizmu") podaje bogatą chronologię wykluczenia osób obecnie określanych jako transpłciowe z organizacji gejowskich już od lat 1970-tych.

Podczas gdy wiele gejów i lesbijek uważa, że "transpłciowy" to tylko nazwa jednej z części ich własnej społeczności (tzn. społeczności LGBT), inni aktywnie odrzucają ideę jakoby osoby transpłciowe były częścią ich społeczności, postrzegając je jako całkowicie odmienną. Niektórzy uważają, że biseksualizm i transpłciowość są szkodliwe dla społecznej i politycznej akceptacji gejów i lesbijek. Fenomen ten został nazwany przez niektórych "zinternalizowaną homofobią", czyli irracjonalnym lękiem i niechęcią wobec innych homoseksualistów (por. Fone, B.R.S. (2000). Homophobia. New York: Metropolital Books; Sears, J.T., and Williams, W.L. (1997). Overcoming Heterosexism and Homophobia. New York: Columbia University Press). Zakłada on, że osoby transpłciowe są w istocie "homoseksualistami", które to równanie również jest przedmiotem gorącej debaty, choć o niewielkim znaczeniu praktycznym z powodu różnic pomiędzy genderem a seksualnością - przykładowo, jeśli transkobietę pociągają tylko inne kobiety, to wówczas jest ona albo lesbijką z natury bycia kobietą, albo inaczej, heteroseksualnym mężczyzną.

W myśl tej filozofii, natura określeń "mężczyzna" i "kobieta" również stała się niejasna i wiele osób uważa, że jedynym realnym rozwiązaniem jest uznanie, że świadomość i samoidentyfikacja jest jedyną rzeczą dającą danej osobie poczucie tożsamości, zatem osoba mająca żeńską tożsamość i świadomość jest rzeczywiście kobietą. Pogląd ten jest podzielany przez ustawodawstwo części państw Europejskich, umożliwiających osobom transseksualnym adekwatną zmianę adnotacji dotyczącej płci w ich świadectwach urodzenia. Zgodnie z tym poglądem, staje się jasne, przynajmniej w zakresie kategoryzacji, że osoby transpłciowe powinny być przyjmowane do społeczności gejów czy lesbijek, jeśli sami się odpowiednio identyfikują, tak jak odnosi się to do każdej innej osoby homoseksualnej. Z kolei ogólny pogląd ze strony części gejów i lesbijek w kwestii natury tych osób transpłciowych, które znajdują się w ich społeczności LGB, polegający na ich wykluczeniu, jest przykładem transfobii. Owa nie dająca się ułagodzić kwestia została w pewnej mierze pokonana przez popularyzację w latach 1990-tych Teorii Queer i społeczności Queer, definiującej "queer" jako obejmującej wszelkie warianty płciowej identyfikacji, pożądania i działań wykraczających poza normatywną definicję heteroseksualizmu; zatem heteroseksualny mężczyzna lub kobieta, a także osoba transpłciowa dowolnej płci może zostać zaliczona do kategorii queer z własnego wyboru.

tłumaczenie: Joanna

edzamieszczono: 2008.12.01

szukaj

menu

najnowsze teksty

najnowsze posty

linki sponsorowane

możesz pomóc

Zapisz się do grupy mailowej

publikacje

wspierają nas

polecane

twoja transKARTA

kalendarium

! Oddziały i grupy Trans-Fuzji

! spotkania indywidualne

# pomoc psychologiczna

dla osób transpłciowych:
- w Krakowie
- w Poznaniu
- w Trójmieście
- w Warszawie
- we Wrocławiu

* pomoc prawna

myśli i cytaty

Życie jest za krótkie, aby być niewolnikiem ludzkich oczekiwań. Nie warto powstrzymać się od działań z obawy przed krytyką innych.
Antony Hegarty

Trans-Fuzja w necie

transgenderyzm

Można rozumieć jako praktykę przekraczania norm związanych z płcią. W takim ujęciu osoba transgenderowa to ktoś, kogo prezentacja płciowości przynajmniej czasami jest odmienna od oczekiwań kultury, w jakiej ta osoba żyje.

transpłciowość

Różnymi wariantami transpłciowości są:

transwestytyzm

Tego się nie leczy, można tylko zaakceptować. Lekarz, który będzie utrzymywał, że Cię z tego wyleczy, nie wie o czym mówi. Leczyć można tylko fetyszyzm transwestytyczny.

należymy do

generowano:
0.2636 s
  kontakt@transfuzja.org użwamy cookies »  
fundacja na rzecz osób transpłciowych
 
login

hasło

zapomniane hasłozarejestrujzaloguj