kompendium wiedzy - TS M/K

Żeńskie hormony i transseksualne kobiety


Dla transseksualnych kobiet (m/k) przyjmowanie hormonów staje się częścią ich codzienności. Choć dawki mogą ulec zmniejszeniu po operacji korekty płci, to jednak do końca życia będą musiały przyjmować codziennie hormony, aby zachować zdrowie. Należy podkreślić, że niektóre efekty długotrwałej terapii hormonalnej są nieodwracalne, przynajmniej bez interwencji chirurgicznej, zatem hormony nie są czymś, z czym można eksperymentować.

Ważna uwaga: Ten tekst ma charakter wyłącznie informacyjny. Nie ma charakteru porady medycznej. Autorka nie przyjmuje odpowiedzialności za efekty jakiejkolwiek terapii hormonalnej lub chirurgicznej, jaką czytający te słowa mogą podjąć. Tego rodzaju terapia zawsze powinna toczyć się pod nadzorem wykwalifikowanego lekarza specjalisty.

Hormony - wprowadzenie

Wszystkie zwierzęta mają hormony. Hormony są chemicznymi posłańcami podróżującymi we krwi, włączającymi i wyłączającymi rozmaite funkcje życiowe. Na przykład niektóre hormony mówią Twemu sercu, aby biło szybciej, gdy się przestraszysz, a inne nadzorują rozkład tkanki tłuszczowej. W naszym ciele znajdują się setki rodzajów hormonów przenoszących rozmaite rodzaje "wiadomości".

Dana International podjęła terapię hormonalną w wieku 17 lat. Jest mało prawdopodobne, aby te hormony zostały pozyskane na receptę.
Dana International podjęła terapię hormonalną w wieku 17 lat. Jest mało prawdopodobne, aby te hormony zostały pozyskane na receptę.
Dla transseksualnych kobiet (m/k) przyjmowanie hormonów staje się częścią ich codzienności. Choć dawki mogą ulec zmniejszeniu po operacji korekty płci, to jednak do końca życia będą musiały przyjmować codziennie hormony, aby zachować zdrowie. Należy podkreślić, że niektóre efekty długotrwałej terapii hormonalnej są nieodwracalne, przynajmniej bez interwencji chirurgicznej, zatem hormony nie są czymś, z czym można eksperymentować. Szeroko stosowane Standardy Opieki w Przypadkach Zaburzeń Identyfikacji Płciowej HBIGDA (wersja 6) ostrzegają, że przyjmowanie hormonów skutkuje istotnymi społecznymi efektami ubocznymi, które muszą zostać uwzględnione przez pacjenta. Należą do nich: zmiana relacji z członkami rodziny, przyjaciółmi i pracodawcami. Hormony mogą być istotnym czynnikiem w dyskryminacji w pracy, utracie zatrudnienia, kwestiach małżeńskich i rozwodowych a także ograniczeniu lub utracie praw do widywania dzieci.

Przed rozpoczęciem przyjmowania hormonów należy dokładnie przemyśleć także kilka innych ważnych kwestii:
Po pierwsze, po co właściwie chcesz je brać? Pamiętaj, że niektóre skutki poważnego i długotrwałego przyjmowania hormonów są wyraźne i trwałe. Dla osoby nie-transseksualnej, bez intencji przejścia przemiany, przyjmowanie hormonów tylko po to by "urosły piersi" jest co najmniej bardzo głupie. Większe piersi staną się wkrótce powodem zażenowania dla mężczyzny i nie zmniejszą się w istotnym stopniu, gdy terapia zostanie przerwana, a ginekomastia (przerost gruczołów piersiowych - przyp. tłumacza/redakcji) może wymagać chirurgicznej interwencji. Osobiście miałam wiele momentów wahania odnośnie mojego rozrostu piersi przed transformacją i stałam się tego bardzo, ale to bardzo świadoma.

Po drugie, z długotrwałym przyjmowaniem hormonów wiąże się poważne ryzyko medyczne, choć podobno najnowsze badania wskazują, iż to ryzyko jest znacznie mniejsze niż pierwotnie uważano. Przykładowo kobiety m/k po operacji najwyraźniej nie są bardziej podatne na zapadnięcie na raka piersi niż genetyczne kobiety stosujące Hormonalną Terapię Zastępczą.

Po trzecie, z terapią hormonalną wiążą się znaczące koszta, zwłaszcza jeśli preferuje się hormony "naturalne" zamiast znacznie tańszych hormonów "syntetycznych", które podejrzewa się o znacznie wyższe ryzyko wywołania powikłań i działań niepożądanych. 100 dolarów USAna miesiąc to całkiem rozsądny koszt hormonów i antyandrogenów, zważywszy, że musi on być ponoszony miesiąc w miesiąc, rok po roku i dla wielu młodych kobiet może się to okazać w rezultacie sumą większą niż ich składki emerytalne!

I na koniec, należy być realistą co do możliwych do uzyskania skutków terapii hormonalnej, nie będącej jednak żadnym magicznym eliksirem. Ponadto efekty stają się widoczne dopiero po dłuższym czasie – muszą upłynąć co najmniej dwa do trzech lat nim osiągnie się optymalne efekty.

Rodzaje hormonów
Estrogeny

Estrogen to najważniejszy hormon żeński przyjmowany przez transseksualne kobiety (m/k). Jest to sterydowy "hormon żeński" wytwarzany w dużych ilościach przez jajniki, a także w niewielkich ilościach przez jądra u mężczyzn. W okresie dojrzewania u dziewcząt to estrogen odpowiada za rozwój drugorzędnych cech płciowych takich jak biust, poszerzenie miednicy i ułożenie się tkanki tłuszczowej w biodrach. U dojrzałych płciowo kobiet z narządami reprodukcyjnymi estrogeny uczestniczą w miesięcznym cyklu menstruacyjnym przygotowującym ciało do możliwej ciąży, a także uczestniczą w ciąży, jeśli ona nastąpi.

Estrogeny dają także kilka skutków niezwiązanych z reprodukcją: działają uspokajająco i mają działanie antydepresyjne; zwalczają także skutki działania hormonów gruczołu przytarczycznego, minimalizując utratę wapnia z kości, dzięki czemu kości pozostają mocne; ponadto podwyższają skłonność do krzepnięcia krwi. Zwiększone stężenie estrogenów wpływa też na krzepliwość krwi, zwiększając prawdopodobieństwo zawału serca, udaru lub zakrzepów w nogach. Stąd ważna jest profilaktyka przeciwzakrzepowa (przyp. tłumacza/redakcji).
Estrogeny mogą obniżać ryzyko chorób serca (choć nowe badania kwestionują tę tezę).
W odniesieniu do konkretnych substancji biochemicznych zawartych w estrogenowych preparatach hormonalnych, istnieją ich trzy podstawowe kategorie będące przedmiotem zainteresowania transseksualnych kobiet:
- estrogeny skoniugowane – pochodzące ze źródeł naturalnych np. preparat Premarin z moczu źrebnych klaczy;
- walerianian estradiolu - związek estrogenu naturalnego
- fitoestrogeny - z roślin - np. ogen melon (oraz soja, czerwona koniczyna, yam, pluskwica groniasta, arcydzięgiel chiński, siemię lniane – przyp. tłumacza/redakcji).
Dla potrzeb terapii hormonalnych dostępne są na rynku zarówno syntetyczne jak i naturalne estrogeny. Syntetyczne estrogeny są zasadniczo tańsze, ale mogą wywoływać poważniejsze działania niepożądane w porównaniu do estrogenów naturalnych.

Produkty bazujące na fitoestrogenach są dostępne w sklepach ze zdrową żywnością (w Polsce - w aptekach), ale nie podlegają standaryzacji w odniesieniu do swych składników czynnych, które są z reguły w bardzo niskich i najprawdopodobniej nieskutecznych dawkach - tezy wygłaszane przez producentów takich preparatów należy traktować z wielkim sceptycyzmem.

Większość (w Polsce – wszystkie) preparatów dopuszczonych do użytku w terapii hormonalnej (mogą to być estrogeny skoniugowane, ale z reguły bazują na estrach estradiolu – głównie walerianianu) jest dostępnych wyłącznie na receptę. Walerianian estradiolu jest jedyną formą terapii hormonalnej, którą można mierzyć we krwi, zatem pomiary estrogenu we krwi są bez sensu w przypadku brania np. preparatu Premarin.

Progesteron
Progesteron jest innym sterydowym "hormonem żeńskim". Jest wytwarzany przez ciałko żółte, łożysko (oraz jajniki, korę nadnerczy i jądra – przyp. tłumacza/redakcji). Odpowiada za przygotowanie ciała kobiety do ciąży, a jeśli takowa nastąpi, za jej podtrzymywanie do porodu. Progesteron jest bardzo ważny w okresie ciąży, a ciężarne kobiety mają wysoki poziom tego hormonu, co pomaga ich ciałom podtrzymywać rozwój dziecka. Ponadto znany jest wpływ progesteronu na mózg, w którym działa jako lekki środek znieczulający.

Niegdyś toczyła się debata czy transseksualne kobiety potrzebują progesteronu, zważywszy, że nie mają macicy (obniżanie ryzyka zachorowalności na raka macicy jest przeważnie podstawowym powodem włączania progesteronu do Hormonalnej Terapii Zastępczej u kobiet). Jednakże obecnie wydaje się prawdopodobne, że poza oczywistymi skutkami w odniesieniu do macicy, progesteron oddziałuje także na inne narządy, z których niektóre nie mają nic wspólnego z seksem i rozmnażaniem. Obecny konsensus w środowisku medycznym zakłada, że progesteron jest ważny, gdyż w oczywisty sposób jest częścią ogólnego "koktajlu" hormonalnego u genetycznych kobiet, zatem zaleca się obecnie transseksualnym kobietom przyjmować progesteron wraz z estrogenem.

U kobiet transseksualnych progesteron podawany wraz z estrogenem zdaje się wspierać wzrost piersi: estrogen stymuluje podział komórek i wzrost układu kanalikowego, podczas gdy rozwój i różnicowanie zrazikowe zdaje się być zależne od progesteronu (gromadzenie tkanki tłuszczowej w biuście najwyraźniej wymaga obu). Progesteron podawany stale wraz z estrogenem zdaje się także obniżać ryzyko zwłóknień, cyst i raka w porównaniu z podawaniem samego estrogenu.

Niektóre z dostępnych na receptę preparatów stosowanych w Hormonalnej Terapii Zastępcznej bazują na syntetycznych progesteronach (środkach chemicznych dających efekty podobne do progesteronu) np. Provera (medroxyprogesteron) i Duphaston (dydrogesteron). Naturalny, nie-syntetyczny, progesteron ma opinię bardzo rzadko skutkującego działaniami niepożądanymi i najwyraźniej dostarcza zdrowszy bilans z agresywnym estrogenem u kobiet TS przed operacją, a także poprawia libido i ogólny poziom energii życiowej.

Androgeny
Głównym androgenem (męskim hormonem płciowym) jest testosteron. Ten hormon sterydowy jest wytwarzany przez komórki Leydiga w jądrach i przez to mężczyźni mają znacznie więcej testosteronu od kobiet. Testosteron jest jednym z hormonów, dzięki którym mężczyźni wyglądają inaczej od kobiet. Wydzielanie testosteronu wzrasta gwałtownie od momentu rozpoczęcia dojrzewania u chłopca i odpowiada za rozwój drugorzędnych męskich cech płciowych, takich jak zarost czy niższy głos. Testosteron jest także niezbędny do wytwarzania nasienia.

Jednym z najbardziej znanych skutków działania testosteronu jest to, że stymuluje wzrost tkanki mięśniowej. Z tego powodu niektórzy atleci i kulturyści (płci obojga) przyjmują testosteron lub podobne preparaty zwane anabolikami, aby pomogły im uzyskać większe, potężniejsze muskuły. Jednakże stosowanie takich preparatów ma niebezpieczne efekty uboczne i jest nielegalne.

Przeciwnie, u kobiet TS przed operacją jest wysoce pożądane, aby zablokować maskulinizujące efekty androgenów (także pochodzących z gruczołów kory nadnerczy, nie tylko jąder), co łatwiej i bezpieczniej osiągnąć za pomocą antyandrogenów niż za pomocą olbrzymich dawek estrogenów. Kortykosterydy (leki używane w terapii nadciśnienia) i finasterydy są najczęściej zalecanymi środkami. Kobiety TS po operacji rzadko wyrażają potrzebę przyjmowania antyandrogenów innych niż finasteryd. Transseksualne kobiety w wieku powyżej 25 lat najwyraźniej bardziej potrzebują antyandrogenów niż ich młodsze koleżanki.

Gonady
Gonady (jajniki i kobiet i jądra u mężczyzn) są organami rozrodczymi wytwarzającymi komórki jajowe i nasienie – komórki, które łączą się w embrion rozwijający się następnie w dziecko. Gonady wytwarzają większość reprodukcyjnych i płciowych hormonów. Jądra wytwarzają testosteron, podczas gdy jajniki wytwarzają mieszankę estrogenów, z których najważniejszy (i najsilniejszy) jest estradiol. Te hormony są niezbędne do rozwoju komórek jajowych i nasienia, ale ponadto odpowiadają za rozwój wielu cech powodujących, że mężczyźni i kobiety wyglądają inaczej (tzw. drugorzędne cechy płciowe).

U transseksualnych kobiet chirurgiczne usunięcie jąder podczas operacji korekty płci lub kastracji jest wysoce pożądane ze względu na skutki działania wytwarzanego przez nie testosteronu. Bez obecności jąder można nie tylko zmniejszyć dawki żeńskich hormonów, ale także dzięki braku przeciwdziałania ze strony testosteronu będą one mieć silniejsze efekty feminizujące.

Dojrzewanie
Dojrzewanie jest w dużej mierze inicjowane i kontrolowane przez hormony płciowe. Dojrzewanie można zdefiniować jako biologiczne przemiany, które zmieniają chłopców i dziewczęta z fizycznie niedojrzałych w biologicznie dojrzałych. Wiele z różnic w wyglądzie zewnętrznym i kształcie ciała pomiędzy kobietami i mężczyznami wykształca się właśnie w okresie dojrzewania. Niestety u TS m/k męski proces dojrzewania tworzy fizyczną górę, której nigdy w pełni nie da się pokonać.
Więcej informacji o dojrzewaniu i jego efektach można znaleźć w oddzielnym artykule tutaj.

Efekty terapii hormonalnej
Podjęcie terapii hormonalnej u transseksualnej kobiety skutkuje pewnego rodzaju drugim - żeńskim dojrzewaniem ciała. Zasadniczo zwiększony poziom estrogenu i progesteronu we krwi będzie skutkować wzrostem drugorzędnych cech płciowych (biust, rozkład tkanki tłuszczowej, rozkład owłosienia itd.). Kształt ciała: http://www.secondtype.com/bodysize.htm jest kontrolowany przez estrogen, zatem jego stosowanie stymuluje rozwój żeńskich kształtów, w rezultacie więc figura stanie się bliższa żeńskim normom i proporcjom.

Największa feminizacja następuje, gdy terapia hormonalna rozpoczyna się przed okresem dojrzewania. Jeśli jądra zostały usunięte w dzieciństwie, wówczas terapia rozpoczyna się w wieku około 10-11 lat, aby zainicjować żeńskie dojrzewanie. Niestety oczywiście taka idealna sytuacja jest bardzo rzadka. Jeśli męskie dojrzewanie już nastąpiło, wówczas obniżenie poziomu androgenów, takich jak testosteron będzie mieć niewielki lub żaden efekt na już wykształcone drugorzędne męskie cechy płciowe (niski głos, zarost, wąska miednica).

Skutki terapii hormonalnej będą zróżnicowane w zależności od cech indywidualnych i potrzeba od 2 do 5 lat nim w pełni będą widoczne. W celu zmaksymalizowania fizycznych skutków terapia hormonalna powinna rozpocząć się tak wcześnie, jak to możliwe: http://www.secondtype.com/young.htm , zanim ciało w pełni dojrzeje i nie będzie mogło się rozwijać w odpowiedzi na bodźce. Im później po dojrzewaniu (które na ogół kończy się w wieku 18 lat) podejmie się terapię hormonalną, tym mniej skuteczna ona będzie - choć nie jest to proces postępujący linearnie, to jednak efekty są tym mniejsze im później podjęta terapia. Przykładowo - kobieta, która terapię rozpocznie w wieku 20 lat może oczekiwać znaczącego przyrostu biustu i niemal całkowitego zaniku zarostu, podczas gdy ta sama kobieta podejmując terapię w wieku lat 30 uzyska znacznie mniejszy przyrost piersi i tylko niewielką redukcję zarostu, zaś gdyby podjęła ją w wieku 40 lat efekty będą jeszcze mniejsze, choć nieco mniej.


Cechy pożądane Skutki terapii hormonalnej Inne możliwe sposoby osiągnięcia
Żeński kształt czaszki i rysy twarzy - Feminizacja szczęki, łuków brwiowych i czaszki możliwa chirurgicznie (FFS)
Bardziej miękka, czystsza skóra bez skaz znacząca poprawa głęboki chemiczny peeling
Mniejsze zęby - chirurgia dentystyczna
Mniejszy nos - chirurgia nosa
Mniejsze dłonie i stopy - -
Niższy wzrost - -
Szersza miednica - -
Przerwanie wzrostu owłosienia twarzy skutek niewielki bądź żaden elektroliza lub laser
Gęste owłosienie głowy i linia włosów przerwanie łysienia, niewielkie odwrócenie łysienia peruka, implanty włosów, niektóre środki medyczne
Wykształcenie kobiecego ukształtowania zarostu okolic bikini, brak owłosienia na korpusie i kończynach znacząca poprawa po długiej kuracji elektroliza lub laser
Wysoki, kobiecy głos - trening, chirurgia strun głosowych
Zmniejszenie jabłka Adama - zabieg chirurgiczny
Delikatniejsza szyja Znikomy efekt, związek z terapią wątpliwy -
Rozwój piersi Zróżnicowany, od niewielkiego do znacznego Mammoplastia (implanty)
Żeński rodzaj rozkładu tkanki tłuszczowej (pogrubienie ud, pośladków i bioder) i kształt ciała Zróżnicowany, od niewielkiego do znacznego po długiej terapii zabiegi przeniesienia tkanki tłuszczowej, implanty
Wąska talia może się nawet powiększyć, chyba że zaczniemy stosować dietę i ćwiczenia liposukcja, dieta i ćwiczenia
Delikatna budowa ciała Przyrost masy! Mammoplastia (implanty)
Zmniejszenie rozmiaru penisa i jąder (niekoniecznie dobre, jeśli planuje się SRS!) redukcja umiarkowana do znaczącej operacja korekty płci(SRS)

Uwagi:
Przyrost piersi będzie zróżnicowany w zależności od predyspozycji genetycznych danej osoby i czasu, który upłynął od dojrzewania. Wczesna terapia hormonalna (w wieku 18 lat) będzie na ogół skutkować biustem o około jeden rozmiar mniejszym niż biust matki i sióstr danej osoby.


Waga, zmiejszenie masy mięśniowej i przemieszczenie tkanki tłuszczowej
Jednym z bardziej widocznych efektów łączonych z długotrwałym stosowaniem żeńskich hormonów przez kobiety m/k są zmiany w układzie tkanki tłuszczowej i co za tym idzie kształcie ciała. W jednym opracowaniu: http://ajpendo.physiology.org/cgi/content/full/276/2/E317 głębokie zmiany w wadze i rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej zostały zaobserwowane u 20-letniej TS M/K po dwunastomiesięcznym przyjmowaniu hormonów. Zaobserwowano znaczący przyrost podskórnej tkanki tłuszczowej, osiągający wartości zbliżone do żeńskich w ramionach, podbrzuszu, biodrach, udach itd. Najbardziej znaczące było znaczne zmniejszenie mięśni udowych i przyrost w tym miejscu tkanki tłuszczowej, co jest typowo żeńską cechą, jako że uda nie są głównym obszarem gromadzenia tkanki tłuszczowej u mężczyzn.

Oprócz hormonów lekarze mogą zalecić stosowanie innych środków pomagających w przemieszczeniu tłuszczu i kontroli masy. Jednym z takich środków jest Metformin (w Polsce występuje w postaci preparatów: Formetic, Glucophage, Gluformin, Metfogamma, Metformax, Metformin, Metafor, Siofor – przyp. tłumacz/redakcja ). Choć normalnie stosowana przy terapii cukrzycowej, obecnie traktowana jest także jako pomocna w zwiększaniu przemieszczenia tkanki tłuszczowej (także w kończynach i twarzy) u transseksualnych kobiet przyjmujących estrogen.

Pomimo utraty kilku kilogramów masy mięśniowej, dorosłe kobiety TS m/k mają zasadniczo tendencję do przybierania na wadze po rozpoczęciu terapii hormonalnej, jako że nabierają one tzw. "tłuszczu reprodukcyjnego" Typowy jest przyrost o 4-5kg - z małą tylko poprawą proporcji biodra-pas - typowego "wskaźnika kobiecości" podświadomie zauważanego przez postronnych obserwatorów. Liposukcja i pokrewne zabiegi to często stosowana przez transseksualne kobiety "szybka" opcja rozwiązania tego problemu. Nie jest to jednak substytut obniżki masy u osoby otyłej.

Niestety, tendencja do przybierania na wadze może być odpowiednio skorygowana jedynie przez ćwiczenia i odpowiednią dietę, która wyraźnie wesprze efekty środków medycznych w wytworzeniu żeńskiej figury - umiarkowanie aktywny metabolizm spowoduje, że typowo "męski tłuszcz" w rejonach takich jak brzuch zostanie spalony, a w obszarach typowo żeńskich, takich jak pośladki, będzie się odkładał. Ćwiczenia powinny skupiać się na spalaniu kalorii i ogólnej poprawie sylwetki, zamiast utrzymania lub zwiększenia siły fizycznej, zatem wskazane są codzienne sesje aerobiku, pływania lub jazdy na rowerze, ale nie podnoszenie ciężarów czy kolarstwo szybkościowe.

Na szczęście, raz utracone, nadmierne "męskie" muskuły w takich miejscach jak bicepsy, są niemal niemożliwe do odzyskania przez trans-kobiety po operacji lub nawet tylko biorące hormony i antyandrogeny. Po początkowym okresie rygorystycznych ograniczeń (Atkins i in.), następuje przyzwyczajenie się do diety i związanych z tym nawyków żywieniowych, które służą przyjęciu zdrowej, zbilansowanej diety o względnie niskim poziomie tłuszczu (co jest łatwiejsze do napisania niż zrobienia, o czym autorka tego artykułu przekonała się osobiście!). Jako ogólną zasadę można przyjąć, że należy jeść około piętnastokrotność (w kaloriach) swojej idealnej masy ciała (wyrażonej w funtach): http://www.nbez.info/fwchartm.shtml (tzn. 120 funtów x 15 = 1800 kalorii; 1 funt = 0,454 kg) lub poniżej 2000 kalorii dziennie, chyba, że jest się wyjątkowo dużej postury i/lub prowadzi wysoce aktywny tryb życia, gdy dodatkowych kilkaset kalorii może być przydatne. Należy unikać stosowania ostrej diety przez zbyt długi okres, gdyż może to przerodzić się w zaburzenia żywieniowe z niedożywieniem i osteoporozą. Ta "trójca" może skutkować nieodwracalną utratą tkanki kostnej, anomaliami psychicznymi i śmiercią. Na zaburzenia żywieniowe mogą składać się: umiarkowane ograniczenia przyjmowania pokarmów, bulimia, anoreksja (anorexia nervosa) i ciężka bulimia (bulimea nervosa). Oznakami stosowania nadmiernej diety są: stałe zmęczenie, niezdolność koncentracji, anemia, stres, depresja, zaburzenia pracy nerek, sucha skóra i nietolerancja na zimno.

O ile typowe dla kobiet rozmieszczenie tkanki tłuszczowej na obszarach peryferyjnych (nogi, pośladki, ręce) nie wiąże się bezpośrednio ze zwiększonym ryzykiem zdrowotnym (choroby serca, cukrzyca itd.), nadmiar tłuszczu w pasie ma na to wpływ. Zatem przemieszczenie tłuszczu z pasa w inne rejony jest bardzo sprzyjającą okolicznością dla transkobiety. Zasadniczo dobra figura to zdrowa figura - dlatego kobiety z dobrą figurą są bardziej atrakcyjne dla mężczyzn!

Ostatecznym celem powinno być obniżenie masy do poziomu typowego dla żeńskich norm, zamiast męskich norm masy do wzrostu (choć należy zaakceptować fakt, że większość transkobiet jest silniej zbudowanych i przez to cięższych od genetycznych kobiet o tym samym wzroście), czyli osiągnięcie proporcji Pas-Biodra na poziomie ok. 0,8. Niestety, podstawowe ograniczenia męskiego typu szkieletu czynią osiągnięcie figury klepsydry (proporcja Pas-Biodra na poziomie ok. 0,7 lub mniej) nader rzadkim osiągnięciem u transkobiet. Niektóre trans-kobiety starają się skompensować to poprzez zwiększenie rozmiaru swych bioder i pośladków za pomocą implantów i jeszcze bardziej niebezpiecznych zastrzyków silikonu.

Atrakcyjność
Kobiety z wysokim poziomem estrogenu zyskują na atrakcyjności pod względem wyglądu twarzy - wygląda ona zdrowiej, ma pełniejsze usta, zdrowszą skórę, mniejszą ilość niechcianych włosów na twarzy itd. Jednakże dobry makijaż i inne zabiegi kosmetyczne mogą zasadniczo pozwolić na osiągnięcie tego samego.

Czas na przeanalizowanie realiów
Niektóre kobiety podejmują terapię hormonalną z niewłaściwych powodów i być może z nierealistycznie wysokimi oczekiwaniami, co do rezultatów. Należy być realistą w kwestii możliwych skutków terapii hormonalnej i chirurgii plastycznej. Wiele z trans-kobiet pojawiających się w magazynach, gazetach, programach telewizyjnych i innych środkach przekazu jest wyjątkowych pod względem swej urody i prawdopodobnie wyglądałyby kobieco nawet bez hormonów i operacji plastycznych. Piękne kobiety (na ogół) rodzą się takie, a nie zostają takimi zrobione.

Nie ma cudów
Widoczne zmiany w wyglądzie fizycznym wynikające z terapii hormonalnej mogą wahać się od bardzo udanych do raczej rozczarowujących. Jednakże należy pamiętać o ograniczeniach hormonów - nie mogą one zmienić szkieletu ani odwrócić starzenia ( http://www.secondtype.com/skeleton.htm ). Na przykład miednica przeciętnej dorosłej kobiety różni się znacząco od miednicy przeciętnego dorosłego mężczyzny - czego przejawy rozciągają się od kołysania biodrami przy chodzeniu po widok w stringach - i nie da się temu zaradzić przy pomocy hormonów ani nawet za pomocą niebezpiecznie drastycznych środków, takich jak zastrzyki silikonu.

Hormony mogą doskonale pomóc w transformacji niskiego i drobno zbudowanego młodego człowieka w całkowicie "uchodzącą" kobietę, ale hormony (ani zresztą cokolwiek innego) nie zmienią wysokiego, mocno zbudowanego, łysiejącego mężczyzny w średnim wieku w piękną i drobną dziewczynę. Taka osoba zawsze będzie mieć trudności w osiągnięciu bardzo kobiecego wyglądu. Nawet po użyciu wszelkich możliwych środków hormonalnych i chirurgicznych brutalna rzeczywistość może być taka, że ta osoba dla postronnych wciąż będzie wyglądać jak "facet w kiecce, z doczepionymi cyckami".

Sposoby przyjmowania hormonów
Istnieje pięć sposobów przyjmowania hormonów:
- doustnie (tabletki),
- przez skórę (plastry i kremy/żele),
- implanty (piguły wszczepiane pod skórę),
- zastrzyki domięśniowe (Gynodian Dewot – przyp. tłumacz/redakcja)
- dopochwowo (krem lub tabletki),
Dawki dostarczane przez plastry są niższe niż w tabletkach, gdyż absorpcja przez skórę nie wymaga przechodzenia hormonów przez wątrobę, gdzie znaczna ilość hormonu zostaje zmetabolizowana i bezpowrotnie utracona. Dlatego nie można bezpośrednio porównywać wartości dawek podanych na opakowaniach tych dwóch rodzajów preparatów. Estrogen podawany dopochwowo jest stosowany do leczenia lokalnych objawów np. suchości w pochwie i nie może służyć jako podstawowy środek terapii hormonalnej dotyczącej całego ciała. Dopochwowy estrogen może być stosowany do poszerzania u pooperacyjnych transkobiet.

Dawkowanie hormonów u transseksualnych kobiet
W tej sprawie sugeruję sprawdzenie najlepszego moim zdaniem źródła z dostępnych w sieci, a mianowicie artykułu na stronie "Transsexual Women's Resources" autorstwa dr Anne Lawrence ( http://www.annelawrence.com/regimens.html ).

Hormonalna terapia zastępcza po operacji korekty płci
Po usunięciu jąder (orchidektomia, gonadektomia) podczas chirurgicznej operacji korekty płci lub gonadektomii konieczne jest podjęcie długofalowej hormonalnej terapii zastępczej, aby zapobiec objawom menopauzy i aby chronić szkielet przed osteoporozą. Oczywiście w kwestiach dotyczących pooperacyjnej hormonalnej terapii zastępczej trans-kobiety powinny podporządkować się zaleceniom swego lekarza, ale jako ogólną zasadę, brytyjskie Narodowe Towarzystwo Osteoporozy doradza, aby minimalna dzienna dawka do zachowania gęstości kości u normalnej, dorosłej kobiety po menopauzie powinna wynosić 0.625mg estrogenu związanego (np. Premarin) lub 2mg estradiolu doustnie lub 50 mikrogramów estradiolu w plastrach.

Dobranie odpowiedniej dawki jest kwestią odpowiedniego wypośrodkowania pomiędzy zwalczaniem objawów (uderzenia gorąca, wahania nastroju itd.) oraz ochroną przed osteoporozą i chorobami układu krwionośnego a ryzykiem raka piersi, często powiązanego z wyższymi dawkami.

Potencjalne ryzyko
Przyjmowanie hormonów żeńskich u trans-kobiet wiąże się z ryzykiem, które w ekstremalnych przypadkach może zagrażać życiu.

Działania niepożądane
Standardy opieki HBIGDA podkreślają, że:
"Przyjmowanie hormonów nie powinno być podejmowane bez dokładnego rozważenia stosunku „korzyść-ryzyko”, ze względu na towarzyszące mu ryzyko natury tak medycznej, jak i społecznej.

...palenie papierosów, otyłość, zaawansowany wiek, nadciśnienie, problemy z krzepliwością krwi i niektóre anomalie hormonalne mogą zwiększać ryzyko występowania działań niepożądanych terapii hormonalnej. Dlatego też niektórzy pacjenci mogą nie być w stanie przyswajać hormonów płci przeciwnej. Jednakże hormony mogą również dostarczać pozytywne objawy. Ocena korzyści/ryzyka powinna być dokonywana wspólnie przez pacjenta i lekarza nadzorującego terapię hormonalną."
Rozważając przyjmowanie żeńskich hormonów, należy zastanowić się zarówno nad całkowitymi jak i względnymi przeciwwskazaniami. Całkowite przeciwwskazania, które powinny zapobiec podjęciu terapii hormonalnej to:
- zakrzepowe zapalenie żył lub zaburzenia zakrzepowe;
- choroba mózgowo-naczyniowa lub choroba tętnicy wieńcowej;
- niezdiagnozowane nienormalne krwawienie z genitaliów;
- nowotwory wątroby (łagodne i złośliwe).
Względne przeciwwskazania zwiększające ryzyko komplikacji to:
- wiek powyżej 45 lat;
- cukrzyca;
- nadciśnienie;
- palenie papierosów;
- choroby woreczka żółciowego,
- cholestaza;
- choroby nerek;
- zaburzenia funkcjonowania nerek;
- hiperlipidemia.
Po podjęciu terapii hormonalnej pojawienie się jakiegokolwiek z poniższych schorzeń powinno natychmiast skłonić trans-kobietę do natychmiastowego skontaktowania się z lekarzem:
- podwyższone ciśnienie;
- łagodny nowotwór wątroby;
- żółtaczka;
- zatorowość tętnicy płucnej;
- zakrzepowe zapalenie żył głębokich;
- choroby woreczka żółciowego;
- nowotwór piersi lub inne stany nowotworowe zależne od estrogenu.
Podobnie jak w przypadku każdego leku o wszelkich zauważonych nieprzewidzianych zmianach w stanie zdrowia należy poinformować lekarza. Kobieta powinna zwrócić się do lekarza natychmiast po wystąpieniu mdłości, wymiotów, guzków w piersiach, nienormalnego krwawienia, bólu w nogach, zatrzymywania wody, bólu i zawrotów głowy itp. Palenie papierosów zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych przy stosowaniu syntetycznych estrogenów, ale też i przy estrogenach naturalnych.
Ryzyko komplikacji może zostać znacząco zmniejszone dzięki prowadzeniu zdrowego trybu życia np:
- nie palenie papierosów;
- umiarkowane picie alkoholu;
- zdrowe żywienie;
- picie dużej ilości wody;
- regularne ćwiczenia;
- unikanie sytuacji stresowych;
- przyjmowanie minimalnych dawek hormonów koniecznych do osiągnięcia/utrzymania pożądanych skutków;
- nie branie narkotyków.

Ryzyko długofalowe
Informacje o ryzyku grożącym trans-kobietom w wyniku długoterminowej terapii estrogenowo-progesteronowej oparte o bezpośrednie badania są bardzo ograniczone. Pierwotne oceny skłaniały się ku najgorszemu, ale stopniowo się to zmienia, wraz z pojawianiem się odpowiednich wyników badań.
Przez długi okres środowiska medyczne uważały, że wysoki poziom hormonów konieczny podczas terapii u przedoperacyjnych trans-kobiet (tzn. takich, które nie przeszły orchidektomii) w nieunikniony sposób jest związany ze zwiększonym ryzykiem medycznym w dłuższej perspektywie - ponad dwóch lat - i że to ryzyko zwiększa się wraz z wiekiem pacjenta (zwłaszcza powyżej 40 lat). Operacja korekty płci lub orchidektomia pozwala na radykalne zmniejszenie dawki hormonów - zaiste terapia endokrynologiczna i dawkowanie hormonów u trans-kobiet po operacji jest zbliżone do dawkowania u kobiet po menopauzie przechodzących hormonalną terapię zastępczą, jednak trans-kobiety, które przeszły korektę płci w młodym wieku stoją w obliczu konieczności poddawania się hormonalnej terapii zastępczej przez znacznie dłuższy okres niż większość kobiet, zatem nieznane dotąd skutki uboczne mogą się jeszcze wyłonić.

Według nowszych opracowań sytuacja zdaje się być w rzeczywistości lepsza, jednak czasem wyniki badań bywają sprzeczne. Przykładowo jedne szeroko zakrojone badania ( http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9373456?dopt=Abstract ) podaje, że brak jest dowodów na to by trans-kobiety biorące hormony miały przeciętnie umierać wcześniej niż średnia statystyczna, ale inne ( http://www.transgendercare.com/medical/hormonal/hormone-tx_assch_gooren.htm ) twierdzą, że ich współczynnik śmiertelności jest wyższy.

W dodatku do podstawowych skutków feminizacyjnych, obecnie uważa się, że długoterminowa terapia estrogenowa może mieć pewne pozytywne skutki dla ciała trans-kobiety. Obecnie dostępne, acz bardzo ograniczone badania wskazują, że trans-kobiety po operacji wcale nie mają większego ryzyka zachorowalności na raka piersi niż kobiety o genotypie XY na hormonalnej terapii zastępczej. Jednakże dowody są niestety nieco sprzeczne - część badań prowadzonych na trans-kobietach wskazuje, że długoterminowa zastępcza terapia estrogenowa chroni kobiety przed chorobami serca, ale nieco zwiększa ryzyko raka piersi, podczas gdy inne badania sugerują, że jeśli dawkowanie estrogenu jest umiarkowane, ryzyko może być w istocie mniejsze niż u genetycznych kobiet, gdyż mammogeneza (rozwój piersi) rozpoczyna się na późniejszym etapie życia. ( http://www.symposion.com/ijt/greenpresidental/green26.htm )

Dwa sprawozdania opublikowane na łamach "Journal of the American Medical Association" 3 lipca 2002 roku niestety zawierają nieco złych wieści ( http://jama.ama-assn.org ). Badanie przeprowadzone na 16 600 genetycznych kobiet po menopauzie, przyjmujących kombinację estrogenów związanych (np. Premarin) i medroksyprogesteronu (np. Provera) wykryło, że hormonalna terapia zastępcza obniża ryzyko osteoporozy, w tym złamania w obrębie stawu biodrowego (szyjka kości udowej) , ale zwiększa wskaźnik wylewów o 41%, ataków serca o 29% i raka piersi o 26%. Należy jednak zauważyć, że ogólne ryzyko zaistnienia tych chorób jest w liczbach bezwzględnych i tak bardzo niskie. Współczynnik zachorowalności na 10 000 kobiet na hormonalnej terapii zastępczej wynosił 7 dodatkowych przypadków ataku serca, 8 raka piersi i 8 wylewów rocznie. Kombinacja estrogen-progesteron została opracowana, ponieważ sam estrogen zdaje się zwiększać ryzyko nowotworu jajników, aczkolwiek jedno sprawozdanie zalecało, aby genetyczne kobiety, które przeszły usunięcie macicy powinny rozważyć przyjmowanie samego estrogenu - to oczywiście dotyczy także wszystkich trans-kobiet po operacji.

Pozyskiwanie leków bez recepty
W większości krajów zakup żeńskich hormonów i antyandrogenów możliwy jest tylko na receptę. Jednak importowanie leków na receptę jest jednocześnie całkowicie legalne w wielu z tych krajów (w tym w Wielkiej Brytanii, USA, Francji, Hiszpanii, Hong-Kongu, Japonii, Korei Południowej i Indiach) pod warunkiem, że lek jest do użytku prywatnego i nie jest to nielegalna substancja - a typowe hormony i antyandrogeny stosowane przez trans-kobiety nimi nie są.

Poniższe internetowe apteki ponoć rozpoczęły dostarczanie hormonów bez recepty za granicę:
- "1 Drugstore Online" - http://www.1drugstore-online.com
- " 4 Corners Pharmacy" - http://www.4cornerspharmacy.com - numery telefonów w Wielkiej Brytanii i USA, dostawy mogą pochodzić z Bliskiego Wschodu.
- "Calvizie" - http://www.anagen.net/salusin.htm - firma włoska? twierdzi, że specjalizuje się w preparatach do zapobiegania utracie włosów, ale oferuje też hormony i antyadrogeny przydatne trankobietom,
- "Drugs R Us" - http://www.drugsrus.org/ - firma indyjska, nie przyjmuje zamówień od klientów w USA,
- "Health World Pharmacy" - http://www.healthworldpharmacy.com/ - nie przyjmuje zamówień od klientów w krajach Wspólnoty Brytyjskiej (w tym Wielkiej Brytanii), Niemczech i wielu innych europejskich i azjatyckich krajach,
- "Inhouse Pharmacy" - http://www.inhousepharmacy.com/ - biuro w USA, ale dostawy pochodzą z innych krajów,
- "Pharmacy Network" - http://www.crissywild.com/pharmacynetwork/ - najwyraźniej wywodzi się z Malezji i Ameryki Południowej,
- "Medica International Pharmaceuticals" - http://www.medica-ch.com/ - twierdzi, że wywodzi się ze Szwajcarii,
- "Medica Pharma" - http://www.medicapharma.com - najwyraźniej dostawy pochodzą z Tajlandii,
- "RX2 World" - http://www.rx2world.com/ - pochodzenie nieznane, dostarcza do USA.
A tu coś dla optymistów szukających nieregulowanego receptami rozwiązania ziołowego:
- "The Phoenix Project" - http://www.myevanesce.com - prowadzone przez transkobietę w USA, dostarcza na cały świat.

Ważne uwagi:
- osobiście nie korzystałam z usług żadnej z powyższych firm i nie wypowiadam się co do jakości ich usług;
- pamiętajcie, że koszt leków z tych stron jest często znacznie wyższy (dwu-, trzykrotnie) niż gdybyście za nie zapłacili w swojej najbliższej aptece po przedstawieniu recepty. Ze swej strony mogę jedynie zasugerować zakupy w okolicy;
- po tym jak amerykańska Federalna Agencja ds. Leków (FDA) postanowiła się zabrać za "osobisty import", trans-kobiety w USA są zagrożone konsekwencjami karno-celnymi i utratą zamówienia; ( http://www.fda.gov/ora/import/purchasing_medications.htm )
- z powodu problemów celnych, niektóre z tych firm mogą nie przyjmować zamówień od klientów z niektórych krajów (np. Szwecji czy USA).
Sprawdź stronę "Transsexual Women's Resources" ( http://www.annelawrence.com/hormoneindex.html ) pod kątem najświeższych informacji o pozyskiwaniu hormonów pocztą.

Tekst pochodzi ze strony www.secondtype.com.
Tłumaczenie: Joanna, redakcja: Trans-Fuzja.
edzamieszczono: 2008.07.01

szukaj

menu

najnowsze teksty

najnowsze posty

linki sponsorowane

możesz pomóc

Zapisz się do grupy mailowej

publikacje

wspierają nas

polecane

twoja transKARTA

kalendarium

! Oddziały i grupy Trans-Fuzji

! spotkania indywidualne

# pomoc psychologiczna

dla osób transpłciowych:
- w Krakowie
- w Poznaniu
- w Trójmieście
- w Warszawie
- we Wrocławiu

* pomoc prawna

myśli i cytaty

Życie jest za krótkie, aby być niewolnikiem ludzkich oczekiwań. Nie warto powstrzymać się od działań z obawy przed krytyką innych.
Antony Hegarty

Trans-Fuzja w necie

transgenderyzm

Można rozumieć jako praktykę przekraczania norm związanych z płcią. W takim ujęciu osoba transgenderowa to ktoś, kogo prezentacja płciowości przynajmniej czasami jest odmienna od oczekiwań kultury, w jakiej ta osoba żyje.

transpłciowość

Różnymi wariantami transpłciowości są:

transwestytyzm

Tego się nie leczy, można tylko zaakceptować. Lekarz, który będzie utrzymywał, że Cię z tego wyleczy, nie wie o czym mówi. Leczyć można tylko fetyszyzm transwestytyczny.

należymy do

generowano:
0.2126 s
  kontakt@transfuzja.org użwamy cookies »  
fundacja na rzecz osób transpłciowych
 
login

hasło

zapomniane hasłozarejestrujzaloguj